|
Termikler,
Kaldıraçlar...
Deneyimi
az olan uçucular uçarken, ancak termik onlara toslayinca termigi
bulabilirler. :) Oysa belli bir deneyime ulasmis uçucular meteorolojiyi,
yüzeyi, günesin konumunu, bulut olusumlarini ve en önemlisi kuslari
ve
tozlari ! izleyerek termigi bulur veya termik olusma olasiligi yüksek
yerleri görür, sonrada uçarak gözden kaybolurlar.
Termik
bulma deneyimi büyük oranda uçus ve gözlem deneyiminize baglidir.
Uçusa yeni baslayanlar, belli bir deneyim kazanana kadar mutlaka
sakin,
türbülanssiz havalarda uçmalidir. Ancak, daha sonra bu aliskanligi
degistirip, daha sert, özellikle termik aktivitesinin yüksek oldugu
havalarda uçarak termikler konusunda bilgi ve tecrübenizi artirabilirsiniz.
Sürekli sakin havalarda uçan, özellikle sürekli yelken uçan birinin
termik
konusunu anlamasi ve ögrenmesi zordur. (bunu geçmiste ben yasadim:)
Ilk bir
kaç yil İnönü'de yaptigimiz uçuslarda sürekli yelken bandini kullanirdik.
Bu
bant içinde termik bulursak degerlendirirdik. Yamaçtan fazla açilmaz
ve
sakin havalarda uçardik. Bu dönemlerde mesafe uçusu denemelerimizde
hep
basarisiz olduk. Daha sonralari daha aktif havalarda ve yamaç harici
alanlarda uçmaya kendimizi zorlayarak gerçek termigi ögrenmeye çalistik.
Bir
arkadasim yelken bandindan kopma konusunda benim kadar kararli olmadigi
için, uçus saati benden çok daha fazla olmasina ragmen termik konusunda
daha
zayif. Bu konuya benim saka yollu yaklasimim ".okun üzerindeki
sinek gibi
(sadece tepelerin üzerinde) uçmayin, sinek degil kus gibi düsünün."
seklinde.
Yamaçlardan
kopup, kisa da olsa mesafe uçmaya çalismak termik konusunda çok
daha fazla deneyim katar. Uçus deneyimi yaninda mutlaka kitap, döküman
ve
deneyimli uçucularin bilgilerine de basvurun. Isin pratigi kadar
teorisi de
termik bulmaniz konusundaki basarinizi artirir.
Termik
bulma sinavinda basarisizsaniz kopya çekin. :)
Uçarken
çevreyi izleyin. Özellikle kuslari ve bulutlari iyi takip edin.
Kuslar bu sinavda en iyi kopyayi verirler. Kanat çirpmadan yükselen
kuslari
gördünüzmü hemen yanlarina (altlarina :) yardirin. Dönüs merkezlerini
iyi
izleyin ve bu merkezde kalmaya çalisin. Kuslar dönerek yükseliyorsa
mutlaka
termik vardir. Yükselme hizlari size termigin gücünü, dönüs çaplari
ise
termigin büyüklügünü gösterir.
Termik
ile ilgili bir önemli nokta da rüzgarin yönü ve siddetidir. Rüzgar
termigi bir miktar yatirir. Bu yüzden termigi kaybetmemek için rüzgarin
yönünü ve siddetini her zaman bilmek zorundasiniz. Bunu biliyorsaniz
termigin yatis miktarini ve yönünü hayalinizde canlandirip termigin
içinde
daha iyi konumda kalabilirsiniz. Unutmayin rüzgarin hizi ve yönü,
irtifaya
göre degisiklik gösterebilir.
Uçtugunuz
andaki meteorolojik sartlara bagli olarak belli irtifalarda
termikler kirilabilir veya sonlanabilir. Her termigin sonunda bulut
olusmayacagi için termigin bitip bitmedigine veya bir kirilma olup
olmadigina kisa bir analiz ve gezinti sonunda karar verebilirsiniz.
Bunun
için o an ki meteorolojiyi dogru degerlendirmeniz gerekir. Inversiyon
yüksekligini dogru belirleyebildiyseniz ve inversiyon seviyesinde
termigi
kaybetiyseniz genelde bu termigin sonudur. (Bazen termikler inversiyonu
geçip üzerinde de devam edebilir.) Inversiyonun altindaki irtifalarda
termik
zayiflayip, kaybolduysa bu da genellikle kirilmadir. Rüzgarin belli
irtifalarda yön veya hiz degistirmesi (bu degisiklik bazen ani isi
farki
seklinde de hissedilebilir) termigi kirar. Kirilan termigin yapisi
genellikle asagidan gelen dikey beslemenin, kirilma bölgesinde bir
miktar
yatay hareket etmesi ve bir süre sonra tekrar dikey yükselmesi seklindedir.
Termik içinde yükselirken kirilma bölgesine geldiginizde yapmaniz
gereken
öncelikle rüzgarin hizindaki ve yönündeki degisikligi anlamaya çalismak
ve
bu degisikligin termik üzerinde nasil bir etki yapacagini hayal
etmenizdir.
Sonrasinda hayalinizde sekillenen kirilma bölgesi üzerinde, termigin
devamini aramaya koyulursunuz. Bu arama sirasinda irtifa kaybederseniz
geri
gelip termigin kirilma bölgesine yükselmeye çalisirsiniz. Kirilma
bölgesinin
üzerinde termigin devamini bulursaniz o gün gerçekten sanlisiniz
demektir.
Bu basariyla pek çok rakibi saf disi birakirsiniz. Çok sik uçtugunuz
bölgelerde karsilastiginiz bu tür kirilmalar sonunda deneyim kazanir
ve o
bölgenin mikro meterolojisini iyi ögrenirsiniz. Sonuçta o bölgede
bir
kirilma ile karsilastiginizda kirilan termigin devamini çok daha
kolay
bulursunuz. Yarismalar öncesi, yarismacilarin gelip yarisma bölgesinde
antreman uçusu yapmalarinin bir amaci da bu tür bölgesel sartlari
ögrenmeleridir. Ben Inönü'de fazla uçtugum için size o bölgedeki
kirilmalarin büyük oranda kuzey-bati yönünde oldugunu söyleyebilirim.
Simdilik
bu kadar...
Ben
bunlari önce okuyarak, tecrübeli uçuculara sürekli abuk ! sorular
sorarak ve sonrasinda da yasayarak ögrendim... Hala buldugumu okuyor,
yakaladigima soruyor, ögrenmeye çalisiyorum. Daha ögrenecek de bir
sürü sey
var...
Sevgiler,
İsmet
İÇEL
|
